انواع متغير

سلام

با عرض معذرت، فاصله اين جلسه كمي طول كشيد. هم به اين علت كه هر چه جلوتر مي‌رويم، كار، دقيقتر و مشكلتر مي‌شود؛ و هم اينكه سرگرم تغيير دكوراسيون و قالب وبلاگ بودم. اميدوارم كه زيبا بوده و استفاده از مطالب، راحتتر شده باشد. بناي من بر اين است كه در هر هفته، دو جلسه، در خدمت شما باشم. به اميد خدا اين هفته هم همينطور خواهد بود.

« Date، از اشياء از پيش تعريف شده در جاوا است كه امكان كار با تاريخ و ساعت را در اختيار برنامه نويس، قرار ميدهد. هنگام نياز به ذخيره يك تاريخ و ساعت بخصوص، مي‌توانيد از Date استفاده كنيد. به كمك متدهاي اين شي، مي‌توانيد با تاريخ و ساعت ذخيره شده،‌ كار كنيد. شي Date، هيچ خصوصيتي ندارد؛ از اين رو، جهت نمايش يا دستيابي به مقادير ذخيره شده در آن، لازم است تا از متدهاي آن استفاده كنيد. » كتاب "خود آموز جاوا اسكريپت در 24 ساعت"
 

انواع متغير

پاورقي: « خوش به حال شما كه برنامه نويسي را از خوب جايي، و با خوب كساني شروع كرديد. دور و اطرافتان كساني هستند كه از راهنمايي و كمكشان بي‌بهره نيستيد. قدر اين زمان و مكان را بدانيد، استفاده كنيد، و مفيد باشيد.
زماني كه من خواستم شروع كنم، تك و تنها، بدون استاد، و از زباني بسيار گسترده، پيچيده و مقرراتي - يعني ويژوال بيسيك - شروع كردم. سادگيي كه در جاوا اسكريپت، وجود دارد، در آن زبان يافت نمي‌شود. آنقدر مقررات و دستورات، كه از برنامه نويسي وحشت مي‌كردم. يعني من مي‌تونم!؟ سوالي كه اكثر اوقات برايم پيش مي‌آمد. از بخشهاي سخت آن زبان، انواع متغير بود. »

• همانطور كه در جلسه قبل آموختيد، داده‌ها، مواد خام و اصلي برنامه نويس است كه آنها را از راههاي مختلفي به دست مي‌آورد. اين اطلاعات، از انواع مختلفي هستند. بعضي حروف و كلمه، و بعضي اعداد و ارقام.

1- رشته‌اي (String): حروف و كلمه
2- عددي (Number): اعداد و ارقام (اعداد صحيح و اعشاري)
3- منطقي (Boolean): بله و خير

اين، انواع داده‌ها در جاوا است؛ اما در ويژوال بيسيك، فقط 7 نوع داده عددي، وجود دارد. در زبانهاي ديگر، بايد قبل از هر كدنويسي، متغير، تعريف شود و نوع آن هم مشخص گردد. ولي در جاوا، نه معرفي جداگانه و ابتدايي آن لازم است، و نه مشخص كردن نوعش. اين خاصيت، كار را بسيار راحت مي‌كند.
 

خصوصيات داده‌ها

هر كدام از اين انواع، خصوصيات دارند. مثلا در اعداد، مي‌توان از علائم رياضي استفاده كرد؛ كه به آن، عمگرهاي رياضي گفته مي‌شود.

مثال: اين مثال، مقدمه‌اي است براي ساختن يك ماشين حساب.

خصوصيات رشته

• براي رشته‌ها يا همان حروف، دستورات و خصوصياتي وجود دارد. مثلا مي‌خواهيم بدانيم طول يك رشته چقدر است؛ يعني چه تعداد حرف، در آن به كار رفته؛ يا فلان حرف يا كلمه، در كجاي اين رشته قرار دارد؛ يعني چندمين حرف اين رشته است.

پاورقي: « براي دست يافتن به اين اطلاعات چه بايد كرد؟ براي اينكه اهميت اين موضوع را درك كنيد، و ذهنتان نسبت به آن روشنتر شود، مثالي مي‌زنم.
مي‌دانيد كه مزيت رايانه نسبت به كتاب در چيست؟ آيا در داشتن اطلاعات است؟ يا در يافتن سريع اطلاعات؟ سرچ و جستجو است كه رايانه را بر نسل قبل از خود، يعني كتاب، برتري داده. جستجو يعني پيدا كردن يك حرف، كلمه يا جمله، در انبوهي از جملات، كلمات و حروف. براي اين كار لازم است برنامه‌اي بنويسيد كه بتواند موقعيت كلمه مورد نظر شما را دريابد و آنرا به شما نشان دهد. »

تمرين:

رشته‌اي داريم متشكل از حروف انگليسي، كه نام آنرا string مي‌گذاريم. به نوبت، هر كدام از خصوصيات آنرا امتحان كنيد.

تذكر:

• دو دستور indexOf و lastIndexOf، شماره حرف مورد نظر را مي‌نويسند.
• شمارش آنها از صفر است؛ يعني شماره حرف اول، صفر است، نه يك.
• در صورتي كه كلمه مورد نظر را پيدا نكنند، 1- مي‌نويسند.

معرفي پايگاه

پرديس
• امروز پايگاهي را به شما معرفي ‌ميكنم كه حاوي اخبار و آموزش علوم مختلف رايانه‌اي است. يكي از آموزشهاي آن، جاوا اسكريپت مي‌باشد كه خوشبختانه به زبان ساده‌اي، توسط آقاي صابر كردستانچي، نوشته شده است. شايد با وجود چنان استادي، نيازي به اين وبلاگ نباشد. حتما از آن استفاده كنيد.
 

پرسش و پاسخ

• پرسش:
سلام. خسته نباشيد. من منظور شما رو از زمان كلي و زمان كامل متوجه نشدم . ميشه براي آنها مثال بزنيد؟ ممنون ميشم.
و ديگه اينكه اگه براتون امكان داره دستوراتي كه مي‌گيد و از روي همين وبلاگي كه هستيد براش مثال بياريد كه بهتر متوجه بشيم. بازم ممنون.
راستش فك كنم يه خورده سخت شده يا اينكه من خيلي كم هوشم. ميدونيد من مي‌خوام تمرين كنم ولي همش واسه دستورايي كه نوشتيد نميدونم چيو بايد بنويسم اگه مثال باشه مي‌فهمم كه منظورتون چيه.
از زحماتتون سپاسگزارم

• پاسخ:
سلام 1. شايد مطالبي كه گفتم واضح نبود. بنابرين، تغييراتي در متن درس، دادم. لطفا دوباره بخوانيد و اگر مشكلي بود تذكر دهيد.
2. البته من مثالي را آوردم كه اميدوارم شما آنرا نوشته و اجراء كرده باشيد. آيا اين كار را انجام داده‌ايد؟ چه نتيجه‌اي داشت؟
3. نگران نباشيد. اين طبيعي است؛ به مرور - البته با كمك كتابهايي كه معرفي كردم - با مثال و پروژه‌هاي بيشتري آشنا خواهيد ‌شد. شما فعلا همين مثال و تمرينها را به خوبي انجام دهيد تا حفظ شويد.
خدانگهدار

به اميد ديدار
خدانگهدار

نام گذاري كدها (تابع)

سلام

بحث امروز ما درباره مفهومي است كه جايگاه ويژه‌اي در برنامه نويسي دارد؛ تابع. كمتر پيش مي‌آيد كه كدي را بنويسيد و از تابع، استفاده نكنيد.

تابع

• تابع يا همان فانيكشين (Function)، مجموعه‌اي از يك يا چند كد است كه در يك جا جمع شده و داراي نام شده‌اند.
 

نام گذاري كد

• اگر يادتان باشد، گفته بودم براي هر چيزي مي‌شود نامي انتخاب كرد، و به جاي آنكه مدام، كد آنرا تكرار كنيم، نام آنرا صدا مي‌زنيم. حالا كه تا حدودي با برنامه نويسي آشنا شده‌ايد، وقتش شده كه با نامگذاري آنها نيز آشنا شويد. براي اين كار از تابع استفاده مي‌كنيم.

مثال: كد پيام را به ياد داريد؟

اگر بخواهيم براي آن، نامي انتخاب كنيم، ابتدا كد مورد نظر را داخل يك جفت ك

آرايه

سلام

داخل پرانتز: همگي خسته نباشيد. اجازه بدهيد قبل از اينكه درس جديد را شروع كنم، صحبتي داشته باشم. به دوستان جديدي كه به جمع ما پيوسته‌اند، خوش آمد مي‌گويم. اميدوارم چيزهاي كمي كه مي‌دانم به درد شما بخورد. به دوستان قديمي خسته نباشيد گفته و يك گلايه هم دارم. سوالي كه در جلسه قبل كردم، بي‌جواب ماند.

بيشتر از يك هفته است كه درباره موضوعي مطالعه مي‌كردم، به نام كوكي (Cookie). با اينكه از مباحث مهم و كاربردي جاوا اسكريپت است، متاسفانه نه در كتاب آموزشي و نه در سايت‌هاي معروف و مهم، اثري از آن ديدم. طبق معمول، بدون آموزش، از نمونه‌هاي موجود استفاده كرده و سعي داشتم از آنها بياموزم كه چطور نوشته مي‌شود. تقريبا از جستجو، نااميد شده بودم؛ تا اينكه به يكي دو تا پايگاه برخوردم، كه منبع بزرگي از كوكي هستند. هرچند آموزشي نيستند، ولي از هيچي بهترند.

خلاصه كلام اينكه اگر خدا بخواهد، اين ضعف و نقصان موجود در كتب و پايگاه‌هاي جاوا را اينجا و با هم جبران مي‌كنيم. نمونه‌اي از كاربرد كوكي را مي‌توانيد در سمت راست همين وبلاگ، در بخش ثبت نام ببينيد.
 

تعريف آرايه

آرايه، مجموعه‌اي از چند داده (ثابت و متغير) است كه به عنوان يك واحد شناخته شده و اعضاي آن، با كد، مشخص شده‌اند. به عبارت ديگر، تعدادي از اطلاعات كه در كنار هم قرار گرفته‌اند و يك وجه مشترك داشته و به يك نام خوانده مي‌شوند.

مثال: به اين كلمات دقت كنيد: تهران، اصفهان، شيراز. وجه مشترك اينها چيست؟ شهر بودن وجه اشتراكشان است. وقتي كه مي‌خواهيد تلفني با يكي از اين شهرها تماس بگيريد چه مي‌كنيد؟ كد مخصوص آن شهر را حتما فراموش نكنيد. بله، هر يك از شهرها، در شبكه بزرگ مخابرات، داراي كدي است كه معرّف آنست. بهتر است ما هم به جاي اينكه هر كدام از آنها را جداگانه به كار ببريم، براي هركدام، كد، تعريف كرده و آن را صدا بزنيم.
 

نوشتن آرايه

• نامگذاري آرايه

آرايه يك نوع متغير است كه بر خلاف متغيرهاي ديگر در جاوا، بايد از قبل تعريف شود.

var Name = new Array(3);

var: نشانه متغير
Name: نامي كه شما براي آرايه، انتخاب مي‌كنيد. مناسب است در اينجا City را به عنوان نام، برگزينيد
new Array: كلمه كليدي كه بايد به همين صورت، بنويسيد
(3): طول آرايه، تعداد اعضاي آرايه

• معرفي اعضاء آرايه

بعد از معرفي و نامگذاري آرايه، بايد اعضايش را معرفي كنيم؛ كه دو روش براي اين كار وجود دارد.

. روش اول:

Name[0] = "تهران";
Name[1] = "اصفهان";
Name[2] = "شيراز";

Name: نام آرايه كه مشترك است
[0]: كد مخصوص به هر عضو

. روش دوم:

var Name = new Array("تهران","اصفهان","شيراز")

در اين روش، كد اعضا، به صورت فرضي، از صفر شروع مي‌شود.

• خواندن آرايه

بعد از نوشتن آرايه، نوبت به خواندن و صدا كردن آن است. در اين مثال مي‌توانيم از دو دستور alert يا document.write استفاده كنيم.

alert (Name[0])

براي صدا كردن هر شهر، كد آنرا بنويسيد.
 

تمرين: انتخاب يك گزينه از فهرست. تهراناصفهانشيراز

اين برنامه را در قسمت بدنه صفحه خود، كپي كنيد:

    Value="0">تهران
    Value="1">اصفهان
    Value="2">شيراز

معرفي پايگاه

• Useful JavaScript

اين پايگاه انگليسي زبان، جاوا اسكريپت را در جلسات منظم، ساده و با مثال، آموزش داده است.

• JavaScript Cookies
• Cookie Central (مركز كوكي)

اگر مانند من، به دنبال منبعي درباره كوكي‌ها مي‌گشتيد، اين دو پايگاه خارجي را به شما معرفي مي‌كنم.
 

پرسش و پاسخ

?پرسش:
سلام، ممنون از زحماتت. مي‌خواستم لطف كني در مورد متغيرهاي منطقي بيشتر توضيح بدي. آيا انواع گوناگون دارند و در كجا ها قابل مصرفند؟ متشكرم. هميشه موفق باشي.

• پاسخ:
سلام. قبلا گفتيم، بولين (بله-خير)، يك نوع از اطلاعات و داده است. همانطور كه در مكالمات روزمره از بله و نه استفاده مي‌كنيم، در زبان برنامه نويسي هم، جواب بعضي از سوالات، يك جواب منطقي، يعني بله و خير است. مثلا يك كادر، ظاهر مي‌شود كه از شما مي‌پرسد "آيا مايل به ادامه كار هستيد؟" اين كادر، دو دكمه دارد. Ok, Cancel، كه همان بله و خير است. براي نمايش چنين كادري، از اين دستور استفاده كنيد.

confirm ("آيا شما مطمئنيد؟")

?پرسش:
سلام. خسته نباشيد. مي‌خواستم بدونم كه شما چرا اسماي سخت براي كداتون ميزاريد. يعني آيا ميشه اسماي آسون براشون انتخاب كنيم.؟ يا حتي به فارسي اسمي رو بنويسيم؟ بعد اينكه مي‌خواستم بدونم كه مثلآ پيام (سلام). شايد ما بخواهيم ، در جاهاي مختلف پيامهاي گوناگون داشته باشيم. آيا مي‌شود،‌كه تابع شماره‌ي ۱ و ۲ و ۳ درست كرد؟ يعني قبلش تعريف كنيم و بعد با صدا كردن شماره‌ يك پيام مخصوصش بيايد؟ و غيره ... . ممنون ميشم اگه توضيح بديد. بازم خسته نباشيد و بي نهايت سپاسگزارم.

• پاسخ:
سلام. هم در نام گذاري اسامي، آزاد هستيد و هم در استفاده از پيامهاي گوناگون. البته در نام گذاري، بعضي چيزها بايد لحاظ بشه؛ مثلا فارسي نباشه و با عدد شروع نشه؛ اما مي‌توانيد مثلا بگوييد: a1, a2, a3. راهي كه گفتيد خيلي خوبه؛ يعني قبلا آنها را تعريف كنيد و بعد صدا بزنيد.
 

?پرسش:
با سلام. متشکریم از این که به ما سر زدید. سوالی داشتم. در مورد alert می خواستم بدانم نوع و شکل آن کادری که به دنبال اجرا کردن اين دستور باز مي‌شود آيا به نوع سيستم عامل بستگی دارد؟ به عبارتی آن کادر، از سیستم عامل ناشی می شود يا اينکه صرفا متکی بر سيستم جاوا است. با تشکر و خدانگهدار.

• پاسخ:
سلام دوست عزيز! اين را به عنوان يك قاعده كلي مد نظر داشته باش. هر كاري كه شما به عنوان برنامه‌نويس مي‌خواهيد انجام دهيد، مشروط به استعداد و اجازه سيستم عامل است و بايد از امكانات موجود استفاده كنيد؛ يعني شما فقط فلان امكان موجود در ويندوز را فراخواني مي‌كنيد. يكي از آن امكانات، پيام است كه به اشكال گوناگون وجود دارد.

?پرسش:
با سلام. متشکرم از اینکه جوابی روشن و آشکار به سئوال قبلی ام دادید. سوال دیگری داشتم که اگر جواب دهید ممنون میشوم. چطور میتوان برنامه های جاوا را به هم ربط داد؟ (روشی غیر از فایلهای js.*) زیرا که این روش در واقع استفاده از دو برنامه جدا از هم است اما می خواستم بدانم که اگر در یک صفحه چند برنامه جاوا نوشته باشیم چگونه میتوانیم اینها را به هم ربط دهیم به طور مثال: اگر دو برنامه جاوا (جداگانه) در یک صفحه نوشته شده باشد چطور میتوان از برنامه اولی در برنامه دومی استفاده کرد و آنها را به هم مرتبط کرد. متشکرم. خدا نگهدار

• پاسخ:
سلام. اگر منظورتان از ربط دادن، صدا كردن يك تابع در تابع ديگر است، كه مشكلي نيست. كافي است نام تابع مورد نظر را در تابع دوم بنويسيد. يكي از راههاي صدا كردن تابع، همين است. البته اگر خود مثال را مي‌ديدم بهتر بود. در آينده، از اين نوع دستورات، يعني دستورات تركيبي، مثال خواهم زد.

?پرسش:
سلام. از آموزش خوبتون خیلی خیلی ممنونم. نظیرش را کمتر روی اینترنت دیدم. دو تا سوال ازتون داشتم: 1- در برنامه انتخاب یک گزینه (که نوشته بودید) چرا وقتی برای اولین بار روی گزینه تهران میریم پیغام نمیده؟ 2- دستور OnChange در اون برنامه کارش چیه؟. من متوجه نشدم. باز هم ممنون. بای بای

• پاسخ:
سلام. جواب سوال اول شما، در سوال دوم است. دستور OnChange (كه يك نوع رويدادست و من انتخاب كرده‌ام)، به معناي "هنگام تغيير" است. يعني وقتي گزينه جديد را انتخاب كنيد و قبلي، تغيير كند. چون اولين گزينه، به صورت پيش فرض، تهران است و انتخاب شده، هيچ پيامي داده نمي‌شود. اميدوارم متوجه شده باشيد. اگر جوابم واضح نبود، تذكر بدهيد.

به اميد ديدار
خدانگهدار

ساعت

سلام

تغييرات:
1- پاسخ به سوالات جديد در جلسه 12.
2- در جدول شماره 4، جلسه 9 تغييراتي داده شد.

حالا كه با توابع آشنا شده‌ايد، برنامه ساخت يك ساعت را با هم تمرين مي‌كنيم. اين پروژه را در چند فاز، انجام مي‌دهيم كه هر فاز، به تنهايي قابل اجراست.
 

مواد مورد نياز:
. دستورات جاوا را در بخش سر (Head) صفحه خود بنويسيد.
. در قسمت بدنه، يك پاراگراف، درست كرده و نام آنرا Font بگذاريد.

ID="Font">

• فاز اول. به دست آوردن زمان كلي: متغيري به نام Time مي‌سازيم كه زمان را به دست مي‌آورد.

// 1.
var Time = new Date ();
document.write ("زمان: " + Time);// با اين دستور، زمان به دست آمده، نوشته مي‌شود

• فاز دوم. به دست آوردن اجزاء زمان (ساعت، دقيقه و ثانيه): سه متغير مي‌سازيم براي به دست آوردن سه قسمت از زمان.

// 2.
var H = Time.getHours();// ساعت
var M = Time.getMinutes();// دقيقه
var S = Time.getSeconds();// ثانيه
var Clock = H + ":" + M + ":" + S;// متغيري مي‌سازيم كه اين سه عنصر را يك جا ذخيره كند
document.write ("
ساعت: " + Clock);// با اين دستور، زمان به دست آمده، نوشته مي‌شود

• فاز سوم. قرار دادن دستورات در يك تابع: تابعي ساخته به نام funTime تا كنترل بيشتري بر كدهاي خود داشته باشيم. تمام كدهايي كه نوشته‌ايم داخل اين تابع قرار مي‌دهيم.

// 3.
function funTime()
{
var Time = new Date ();
var H = Time.getHours();
var M = Time.getMinutes();
var S = Time.getSeconds();
var Clock = H + ":" + M + ":" + S;
Font.innerText = "ساعت: " + Clock;// اين، همان پاراگرافي است كه قبلا در بدنه نوشته‌ايم
}

در تگ بدنه، اين كد را نوشته و با آن، تابعي را كه ساختيد، صدا كنيد.

onLoad="funTime()"

• فاز چهارم. ساخت تايمر: تا اينجا، پروژه ما كامل شده و ساعت را نشان مي‌دهد؛ اما فقط زماني را نشان مي‌دهد كه براي اولين بار، پنجره را باز كرده‌ايم. به نظر شما چه بايد كرد كه لحظه به لحظه، زمان را به ما نمايش دهد؟ يك راه، اين است كه مدام، صفحه را بازخواني و رفرش كنيم. اين كار چندان راحت و معقول نيست. بهترست فقط تابع خود را بازخواني كنيم. براي اين كار از setTimeout استفاده مي‌كنيم كه يك تايمر است.

// 4.
function funTime()
{
var Time = new Date ();
var H = Time.getHours();
var M = Time.getMinutes();
var S = Time.getSeconds();
var Clock = H + ":" + M + ":" + S;
Font.innerText = "ساعت: " + Clock;
setTimeout ("funTime()", 1000);// با اين تايمر، تابع ما، در هر يك ثانيه، دوباره خواني مي‌شود
}

• براي ديدن نمونه عملي آن، اينجا كليك كنيد.

واژه نامه:

ID: آي‌دي، همان نام شي است.
innerText: با اين دستور، محتويات يك تگ در قسمت بدنه (مانند محتويات تگ پاراگراف) نمايش داده مي‌شود؛ و مي‌توانيم  آنرا تغيير داده و ويرايش كنيم.
setTimeout: دستور تايمر و زمان شمار است. بعد از آن، يك جفت پرانتز، قرار دارد كه داخلش، دو پارامتر نوشته مي‌شود:
1. اسم چيزي است كه قرار است اجرا شود؛ مانند يك تابع.
2. زماني كه تايمر در آن فعال خواهد شد. واحد زمان، ميلي ثانيه است. (1000 = يك ثانيه)

به اميد ديدار
خدانگهدار